پرستاری داخلی و جراحی برونر سودارث 2022 چاقی، کبد، غدد، دیابت و مجاری صفراوی جلد دهم

معرفی کتاب پرستاری داخلی و جراحی برونر و سودارث ۲۰۲۲؛ چاقی، کبد، غدد، دیابت و مجاری صفراوی، جلد دهم

کتاب پرستاری داخلی و جراحی برونر و سودارث ۲۰۲۲؛ چاقی، کبد، غدد، دیابت و مجاری صفراوی، جلد دهم، یکی از مجلدات تخصصی مجموعه شناخته‌شده Brunner & Suddarth's Textbook of Medical-Surgical Nursing است که به عملکرد متابولیک و غدد درون‌ریز و مراقبت از بیماران مبتلا به اختلالات مرتبط اختصاص دارد.

این جلد از نظر موضوعی با بخش دهم ویرایش پانزدهم کتاب برونر و سودارث مطابقت دارد. ویرایش اصلی در سال ۲۰۲۲ توسط انتشارات والترز کلوور (Wolters Kluwer) و با ویراستاری جنیس ال. هینکل (Janice L. Hinkle)، کری اچ. چیور (Kerry H. Cheever) و کریستن جی. اوربو (Kristen J. Overbaugh) منتشر شده است.

تنظیم متابولیسم بدن به همکاری دستگاه گوارش، کبد، پانکراس، غدد درون‌ریز و سازوکارهای عصبی و هورمونی وابسته است. اختلال در این فرایندها می‌تواند به بیماری‌هایی مانند چاقی، دیابت، اختلالات تیروئید، بیماری‌های کبدی و مشکلات دستگاه صفراوی منجر شود. بسیاری از این بیماری‌ها ماهیتی مزمن دارند و ممکن است بر عملکرد چندین دستگاه بدن تأثیر بگذارند.

کتاب با پیوند دادن مبانی فیزیولوژی و پاتوفیزیولوژی به ارزیابی بالینی، روش‌های تشخیصی، اصول درمان و مراقبت پرستاری، زمینه‌ای منظم برای شناخت بیماران مبتلا به اختلالات متابولیک و غدد درون‌ریز فراهم می‌کند. آموزش خودمراقبتی، پایش عوارض و حمایت از مدیریت بلندمدت بیماری از محورهای مهم این حوزه هستند.

ساختار و سرفصل‌های اصلی کتاب

بخش دهم ویرایش پانزدهم منبع انگلیسی، با عنوان «عملکرد متابولیک و غدد درون‌ریز» (Metabolic and Endocrine Function)، شامل پنج فصل اصلی است:

• فصل ۴۲: ارزیابی و مدیریت بیماران مبتلا به چاقی (Assessment and Management of Patients With Obesity)
• فصل ۴۳: ارزیابی و مدیریت بیماران مبتلا به اختلالات کبدی (Assessment and Management of Patients With Hepatic Disorders)
• فصل ۴۴: مدیریت بیماران مبتلا به اختلالات صفراوی (Management of Patients With Biliary Disorders)
• فصل ۴۵: ارزیابی و مدیریت بیماران مبتلا به اختلالات غدد درون‌ریز (Assessment and Management of Patients With Endocrine Disorders)
• فصل ۴۶: مدیریت بیماران مبتلا به دیابت (Management of Patients With Diabetes)

چاقی و اختلالات مرتبط با متابولیسم

چاقی یک بیماری مزمن، پیچیده و چندعاملی است که با تجمع بیش‌ازحد یا غیرطبیعی بافت چربی و افزایش خطر پیامدهای نامطلوب سلامت ارتباط دارد. عوامل ژنتیکی، محیطی، رفتاری، اجتماعی و سازوکارهای تنظیم اشتها و مصرف انرژی در شکل‌گیری آن نقش دارند.

چاقی می‌تواند با افزایش احتمال بروز دیابت نوع دو، بیماری‌های قلبی‌عروقی، آپنه انسدادی خواب و برخی بیماری‌های کبدی همراه باشد. بااین‌حال، وضعیت سلامت افراد را نمی‌توان صرفاً با یک شاخص مانند وزن یا نمایه توده بدنی تعیین کرد.

در مراقبت پرستاری، ارزیابی وضعیت بالینی، عوامل خطر، محدودیت‌های عملکردی و نیازهای فردی بیمار اهمیت دارد. آموزش تغذیه، فعالیت بدنی متناسب و پیگیری درمان باید با رویکردی محترمانه و بدون انگ‌زنی انجام شود.

ارزیابی بیماران مبتلا به چاقی

نمایه توده بدنی (BMI) از شاخص‌های رایج غربالگری وزن است، اما به‌تنهایی ترکیب بدن، توزیع بافت چربی و وضعیت متابولیکی را مشخص نمی‌کند.

ارزیابی جامع ممکن است علاوه بر نمایه توده بدنی، شامل دور کمر، فشار خون، وضعیت قند و چربی خون، سابقه بیماری‌ها، الگوی خواب و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره باشد.

از نظر پرستاری، شناخت موانع دسترسی به خدمات سلامت، وضعیت روانی‌اجتماعی و تجربه بیمار از درمان نیز در برنامه‌ریزی مراقبت اهمیت دارد.

درمان چاقی و مراقبت پرستاری

مدیریت چاقی ممکن است شامل مداخلات تغذیه‌ای و رفتاری، فعالیت بدنی، درمان دارویی و در بیماران واجد شرایط، جراحی متابولیک و چاقی باشد.

انتخاب درمان به میزان و پیامدهای بیماری، وضعیت سلامت، ترجیحات بیمار و ارزیابی تخصصی بستگی دارد.

در مراقبت پرستاری، آموزش بیمار، پایش پیامدهای درمان، توجه به وضعیت تغذیه و شناسایی عوارض احتمالی اهمیت دارد. مدیریت بلندمدت این بیماری باید واقع‌بینانه و متناسب با نیازهای فردی تنظیم شود.

ساختار و عملکرد کبد

کبد یکی از اندام‌های اصلی متابولیسم بدن است و در تنظیم سوخت‌وساز کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها، ساخت برخی پروتئین‌های پلاسما، پردازش داروها و تولید صفرا نقش دارد.

این اندام همچنین در ذخیره برخی مواد مغذی و مشارکت در فرایندهای مربوط به انعقاد خون اهمیت دارد.

اختلال عملکرد کبد می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای بر وضعیت تغذیه، تنظیم مایعات، هموستاز و عملکرد عصبی ایجاد کند. شناخت این ارتباط برای ارزیابی بیماران مبتلا به بیماری‌های کبدی ضروری است.

ارزیابی عملکرد کبد

ارزیابی بیمار مبتلا به اختلالات کبدی شامل بررسی سابقه بیماری، مصرف داروها، عوامل خطر هپاتیت، وضعیت تغذیه و علائمی مانند خستگی، زردی، خارش، درد شکم و تورم است.

آزمایش‌هایی مانند ALT، AST، آلکالین فسفاتاز، بیلی‌روبین، آلبومین و زمان پروترومبین می‌توانند اطلاعات متفاوتی درباره آسیب سلولی، اختلال جریان صفرا و برخی جنبه‌های عملکرد کبد فراهم کنند.

نکته مهم آن است که همه این آزمایش‌ها مستقیماً ظرفیت عملکردی کبد را اندازه‌گیری نمی‌کنند و نتایج باید در کنار شرایط بالینی تفسیر شوند.

هپاتیت‌های ویروسی و غیر‌ویروسی

هپاتیت به التهاب کبد گفته می‌شود و ممکن است علل ویروسی، دارویی، خودایمنی یا متابولیک داشته باشد.

ویروس‌های هپاتیت A، B، C، D و E از عوامل شناخته‌شده هپاتیت ویروسی هستند، اما مسیر انتقال، سیر بیماری و روش‌های پیشگیری آن‌ها یکسان نیست.

در مراقبت پرستاری، آموزش درباره راه‌های انتقال، اقدامات پیشگیری، پیگیری درمان و شناسایی علائم وخامت اهمیت دارد. همچنین باید از یکسان‌دانستن تمام انواع هپاتیت از نظر مزمن‌شدن یا درمان پرهیز کرد.

بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک

تجمع چربی در کبد می‌تواند با عوامل متابولیکی مانند چاقی، مقاومت به انسولین و دیابت نوع دو ارتباط داشته باشد.

در نام‌گذاری‌های جدید، اصطلاح بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD) برای گروه مشخصی از بیماران به کار می‌رود. در منابع قدیمی‌تر ممکن است اصطلاح بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) دیده شود.

این اختلال در برخی بیماران می‌تواند با التهاب و فیبروز پیشرونده همراه شود، اما روند آن در همه افراد یکسان نیست.

پرستار در آموزش، حمایت از مدیریت عوامل خطر متابولیک و پیگیری ارزیابی‌های توصیه‌شده نقش دارد.

سیروز و بیماری مزمن پیشرفته کبد

سیروز با تغییر ساختار طبیعی کبد و ایجاد فیبروز پیشرفته و گره‌های بازسازی ارتباط دارد. این وضعیت ممکن است بر جریان خون کبدی و عملکرد اندام تأثیر بگذارد.

آسیت، خون‌ریزی ناشی از واریس‌های گوارشی، انسفالوپاتی کبدی و اختلال عملکرد کلیه از عوارض مهمی هستند که ممکن است در بیماران مبتلا به سیروز پیشرفته ایجاد شوند.

در مراقبت پرستاری، پایش وضعیت هوشیاری، تغییرات وزن و محیط شکم، تعادل مایعات، نشانه‌های خون‌ریزی و وضعیت تغذیه اهمیت دارد.

آسیت و اختلالات تعادل مایعات

آسیت به تجمع غیرطبیعی مایع در حفره صفاقی گفته می‌شود و در بیماران مبتلا به سیروز ممکن است در ارتباط با پرفشاری ورید باب و تغییرات تنظیم آب و سدیم ایجاد شود.

افزایش حجم شکم، ناراحتی و در موارد شدید اختلال تنفس از تظاهرات احتمالی هستند.

در مراقبت پرستاری، پایش وزن، وضعیت مایعات، علائم حیاتی و پاسخ به درمان اهمیت دارد. همچنین بروز تب، درد شکم یا تغییر سطح هوشیاری در بیمار مبتلا به آسیت ممکن است نیازمند بررسی فوری باشد.

انسفالوپاتی کبدی

انسفالوپاتی کبدی مجموعه‌ای از اختلالات عصبی و شناختی است که در زمینه اختلال عملکرد کبد یا انحراف جریان خون از کبد رخ می‌دهد.

تظاهرات آن می‌تواند از تغییرات خفیف توجه و تمرکز تا اختلال شدید سطح هوشیاری متفاوت باشد.

در مراقبت پرستاری، ارزیابی وضعیت ذهنی، شناسایی عوامل احتمالی تشدیدکننده و اجرای درمان تجویزشده اهمیت دارد.

سرطان کبد و پیوند کبد

کارسینوم هپاتوسلولار از مهم‌ترین بدخیمی‌های اولیه کبد است و ممکن است در زمینه بیماری مزمن کبدی ایجاد شود.

درمان بر اساس مرحله بیماری، عملکرد کبد و وضعیت عمومی بیمار تعیین می‌شود و ممکن است شامل روش‌های موضعی، جراحی، درمان‌های دارویی یا پیوند کبد باشد.

مراقبت پرستاری از بیماران کاندید پیوند یا دریافت‌کننده پیوند، نیازمند توجه به عفونت، وضعیت عملکرد اندام پیوندی، عوارض درمان سرکوب ایمنی و آموزش بلندمدت است.

عملکرد کیسه صفرا و مجاری صفراوی

صفرا که در کبد تولید می‌شود، در فرایند هضم و جذب چربی‌ها نقش دارد. کیسه صفرا بخشی از صفرا را ذخیره و تغلیظ می‌کند و مجاری صفراوی، مسیر انتقال آن به روده را فراهم می‌سازند.

اختلال در جریان صفرا یا بیماری کیسه صفرا ممکن است با درد شکم، تهوع، زردی یا تغییرات آزمایش‌های کبدی همراه باشد.

شناخت ارتباط آناتومیکی کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی و پانکراس برای درک بیماری‌های این ناحیه اهمیت دارد.

سنگ کیسه صفرا و کوله‌سیستیت

سنگ‌های صفراوی ممکن است بدون علامت باشند یا موجب درد و عوارض شوند. کوله‌سیستیت حاد اغلب در ارتباط با انسداد مجرای سیستیک و التهاب کیسه صفرا ایجاد می‌شود.

درد ناحیه فوقانی راست شکم، تهوع و در برخی بیماران تب از تظاهرات احتمالی هستند.

در مراقبت پرستاری، ارزیابی درد، علائم حیاتی، وضعیت آب بدن و نشانه‌های عفونت اهمیت دارد. روش درمان بر اساس شدت بیماری و شرایط بیمار تعیین می‌شود.

کلانژیت و انسداد مجاری صفراوی

کلانژیت حاد عفونت مجاری صفراوی است که غالباً در زمینه انسداد جریان صفرا رخ می‌دهد و ممکن است به یک وضعیت تهدیدکننده حیات تبدیل شود.

تب، درد شکم و زردی از نشانه‌های شناخته‌شده هستند، اما نبود این مجموعه کامل علائم، بیماری را رد نمی‌کند.

پرستار در شناسایی نشانه‌های وخامت، پایش وضعیت گردش خون و آماده‌سازی بیمار برای مداخلات تشخیصی یا درمانی نقش دارد.

مراقبت از بیمار پس از جراحی صفراوی

کوله‌سیستکتومی، یا برداشتن کیسه صفرا، ممکن است با روش لاپاروسکوپی یا جراحی باز انجام شود.

در مراقبت پس از جراحی، ارزیابی درد، وضعیت تنفس، علائم حیاتی، محل زخم و تحمل تغذیه اهمیت دارد.

آموزش بیمار درباره مراقبت از زخم، بازگشت تدریجی به فعالیت و شناسایی علائمی مانند تب، زردی یا درد شدید و پایدار از بخش‌های مهم برنامه ترخیص است.

ساختار و عملکرد دستگاه غدد درون‌ریز

دستگاه غدد درون‌ریز از مجموعه‌ای از غدد و بافت‌های ترشح‌کننده هورمون تشکیل شده است. هورمون‌ها در تنظیم متابولیسم، رشد، پاسخ به استرس، تعادل آب و الکترولیت و بسیاری از عملکردهای دیگر بدن نقش دارند.

غدد هیپوفیز، تیروئید، پاراتیروئید و فوق‌کلیه از ساختارهای مهم این دستگاه هستند.

اختلال در تولید یا عملکرد هورمون‌ها ممکن است موجب تظاهرات متنوع و گاه چنددستگاهی شود؛ ازاین‌رو شناخت سازوکارهای بازخورد هورمونی برای درک بیماری‌های غدد ضروری است.

ارزیابی بیماران مبتلا به اختلالات غدد

اختلالات غدد درون‌ریز ممکن است با تغییر وزن، خستگی، عدم تحمل گرما یا سرما، تغییر فشار خون، اختلالات خواب، تغییر تشنگی و ادرار یا مشکلات رشد و متابولیسم همراه باشند.

در ارزیابی پرستاری، شناخت روند علائم، داروهای مصرفی، وضعیت تغذیه، تغییرات پوستی و نشانه‌های اختلال عملکرد اندام‌ها اهمیت دارد.

آزمایش‌های هورمونی باید با توجه به تنظیم بازخوردی هورمون‌ها، زمان نمونه‌گیری، بیماری‌های همراه و عوامل مؤثر بر نتیجه تفسیر شوند.

اختلالات تیروئید

هورمون‌های تیروئید در تنظیم مصرف انرژی و عملکرد دستگاه‌های مختلف بدن نقش دارند. کم‌کاری و پرکاری تیروئید از مهم‌ترین اختلالات این غده هستند.

کم‌کاری تیروئید ممکن است با خستگی، عدم تحمل سرما و کاهش سرعت برخی فرایندهای متابولیکی همراه باشد. در مقابل، پرکاری تیروئید می‌تواند با تپش قلب، عدم تحمل گرما و کاهش وزن همراه شود.

در مراقبت پرستاری، پایش علائم، آموزش مصرف صحیح داروها و شناسایی وضعیت‌های شدید یا اورژانسی اهمیت دارد.

اختلالات پاراتیروئید و متابولیسم کلسیم

هورمون پاراتیروئید در تنظیم کلسیم و فسفات نقش دارد. افزایش یا کاهش نامناسب فعالیت غدد پاراتیروئید می‌تواند بر عملکرد عضلات، دستگاه عصبی، کلیه‌ها و استخوان تأثیر بگذارد.

شناخت علائم هیپوکلسمی و هیپرکلسمی و ارتباط آن‌ها با وضعیت بیمار، برای مراقبت بالینی اهمیت دارد.

اختلالات غدد فوق‌کلیه

غدد فوق‌کلیه هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آلدوسترون تولید می‌کنند که در پاسخ به استرس، تنظیم متابولیسم و تعادل آب و الکترولیت‌ها نقش دارند.

سندرم کوشینگ و نارسایی فوق‌کلیه از اختلالات مهم این حوزه هستند.

بحران آدرنال می‌تواند به افت فشار خون و اختلالات شدید متابولیکی منجر شود و یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود. شناخت علائم هشداردهنده و اجرای به‌موقع مراقبت مطابق پروتکل، اهمیت ویژه‌ای دارد.

اختلالات هیپوفیز

غده هیپوفیز در تنظیم عملکرد بسیاری از غدد درون‌ریز نقش دارد. تغییرات ترشح هورمون‌های هیپوفیز ممکن است بر رشد، متابولیسم، تعادل آب و عملکرد تولیدمثل تأثیر بگذارد.

اختلالاتی مانند آکرومگالی، برخی تومورهای هیپوفیز و اختلالات تنظیم آب بدن از موضوعات مرتبط هستند.

پرستار در پایش علائم، بررسی تعادل مایعات و حمایت از بیمار در جریان ارزیابی و درمان تخصصی نقش دارد.

دیابت نوع یک و نوع دو

دیابت یک گروه از بیماری‌های متابولیکی است که با افزایش مزمن قند خون در اثر اختلال در ترشح انسولین، عملکرد آن یا هر دو مشخص می‌شود.

دیابت نوع یک معمولاً با تخریب سلول‌های بتای پانکراس و کمبود شدید انسولین همراه است؛ درحالی‌که دیابت نوع دو اغلب در زمینه مقاومت به انسولین و اختلال پیشرونده عملکرد سلول‌های بتا ایجاد می‌شود.

در مراقبت پرستاری، آموزش درباره پایش قند خون، مصرف داروها، تغذیه، فعالیت بدنی و شناسایی عوارض اهمیت دارد.

روش‌های پایش قند خون

اندازه‌گیری قند خون مویرگی، آزمایش‌های آزمایشگاهی و سامانه‌های پایش مداوم گلوکز می‌توانند در مدیریت دیابت کاربرد داشته باشند.

هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) نیز در بسیاری از بیماران برای ارزیابی میانگین تقریبی وضعیت قند خون در ماه‌های گذشته استفاده می‌شود، هرچند در برخی شرایط ممکن است دقت آن کاهش یابد.

آموزش بیمار درباره نحوه استفاده از تجهیزات و تفسیر نتایج در چارچوب برنامه درمانی اهمیت دارد.

دارودرمانی دیابت و انسولین

درمان دیابت ممکن است شامل انسولین، داروهای خوراکی و داروهای تزریقی غیرانسولینی باشد. انتخاب درمان به نوع دیابت، بیماری‌های همراه، خطر افت قند خون و اهداف فردی بستگی دارد.

در مراقبت پرستاری، شناخت زمان و روش مصرف داروها، پایش پاسخ بیمار و پیشگیری از خطاهای دارویی اهمیت دارد.

انسولین از داروهای پرخطر از نظر پیامدهای خطای تجویز یا مصرف محسوب می‌شود و باید مطابق دستور درمانی و اصول ایمنی دارویی استفاده شود.

هیپوگلیسمی و عوارض حاد دیابت

هیپوگلیسمی یا افت قند خون ممکن است با تعریق، لرزش، تپش قلب، گرسنگی، تغییر رفتار یا اختلال هوشیاری همراه شود.

کتواسیدوز دیابتی (DKA) و وضعیت هیپراسمولار هیپرگلیسمیک (HHS) نیز از عوارض حاد و بالقوه تهدیدکننده حیات دیابت هستند.

در مراقبت پرستاری، شناسایی سریع علائم، پایش وضعیت مایعات و الکترولیت‌ها و اجرای برنامه درمانی متناسب با وضعیت بیمار اهمیت دارد.

عوارض مزمن دیابت

دیابت می‌تواند در طول زمان با آسیب عروق کوچک و بزرگ همراه شود. رتینوپاتی، نفروپاتی و نوروپاتی دیابتی از عوارض مهم عروق کوچک هستند و بیماری‌های قلبی‌عروقی نیز از پیامدهای مهم مرتبط با دیابت محسوب می‌شوند.

در مراقبت پرستاری، آموزش پایش و پیگیری منظم، حمایت از کنترل عوامل خطر و شناسایی زودهنگام مشکلات اهمیت دارد.

مراقبت از پای دیابتی

نوروپاتی محیطی، بیماری شریان‌های محیطی و اختلال ترمیم بافت می‌توانند خطر زخم پای دیابتی را افزایش دهند.

آموزش بررسی روزانه پاها، استفاده از کفش مناسب، مراقبت از پوست و مراجعه برای بررسی زخم یا تغییرات غیرطبیعی از بخش‌های مهم پیشگیری است.

در بیماران دارای زخم فعال، ارزیابی عفونت، خون‌رسانی و عوامل مؤثر بر ترمیم باید توسط تیم درمان انجام شود.

آموزش خودمراقبتی و مدیریت بیماری‌های مزمن

چاقی، دیابت و بسیاری از اختلالات کبدی یا غدد درون‌ریز ممکن است به مراقبت و پیگیری طولانی‌مدت نیاز داشته باشند.

آموزش مؤثر باید متناسب با سواد سلامت، شرایط اقتصادی، ترجیحات فرهنگی، توانایی شناختی و نیازهای اختصاصی بیمار تنظیم شود.

پرستار در حمایت از تصمیم‌گیری مشترک، آموزش مصرف داروها، شناسایی علائم هشداردهنده و هماهنگی مراقبت میان تخصص‌های مختلف نقش مهمی دارد.

مخاطبان کتاب

پرستاری داخلی و جراحی برونر و سودارث ۲۰۲۲؛ چاقی، کبد، غدد، دیابت و مجاری صفراوی، جلد دهم برای دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد پرستاری، پرستاران شاغل در بخش‌های داخلی، غدد، گوارش، جراحی، اورژانس و مراقبت‌های ویژه مناسب است.

همچنین داوطلبان آزمون‌های استخدامی و تحصیلات تکمیلی پرستاری می‌توانند از مباحث این جلد برای مطالعه منظم اختلالات متابولیک، بیماری‌های کبدی و صفراوی و اصول مراقبت از بیماران دیابتی استفاده کنند.

بررسی تخصصی کتاب پرستاری داخلی و جراحی برونر و سودارث ۲۰۲۲؛ چاقی، کبد، غدد، دیابت و مجاری صفراوی، جلد دهم

بیماری‌های متابولیک و غدد درون‌ریز از مهم‌ترین حوزه‌های مراقبت پرستاری هستند؛ زیرا می‌توانند به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر عملکرد دستگاه‌های مختلف بدن تأثیر بگذارند. جلد دهم برونر و سودارث ۲۰۲۲ با بررسی چاقی، اختلالات کبد و مجاری صفراوی، بیماری‌های غدد درون‌ریز و دیابت، چارچوبی برای شناخت ارتباط میان تنظیم متابولیسم و مراقبت بالینی فراهم می‌کند.

ویژگی مهم این بخش، ترکیب بیماری‌های مزمن شایع با وضعیت‌های حاد و بالقوه تهدیدکننده حیات است. برای مثال، دیابت ممکن است به سال‌ها مراقبت و آموزش خودمدیریتی نیاز داشته باشد، اما عوارضی مانند کتواسیدوز دیابتی می‌توانند به مداخله فوری نیازمند باشند.

ساختار آموزشی و ارتباط میان فصل‌ها

ساختار پنج‌فصلی این بخش از نظر آموزشی منسجم است. چاقی و اختلالات متابولیک در کنار بیماری‌های کبدی، صفراوی، غدد درون‌ریز و دیابت بررسی می‌شوند و به خواننده امکان می‌دهند ارتباط میان این حوزه‌ها را درک کند.

چاقی و مقاومت به انسولین می‌توانند با افزایش خطر دیابت نوع دو و برخی بیماری‌های کبدی همراه باشند. از سوی دیگر، اختلالات هورمونی ممکن است بر وزن، فشار خون، قند خون و تعادل الکترولیت‌ها تأثیر بگذارند.

این پیوستگی نشان می‌دهد که ارزیابی و مراقبت از بیمار مبتلا به اختلال متابولیک نباید تنها بر یک عدد آزمایشگاهی یا یک اندام متمرکز باشد.

چاقی؛ فراتر از وزن و نمایه توده بدنی

یکی از نکات مهم در آموزش علمی چاقی، شناخت ماهیت مزمن و چندعاملی آن است. عوامل ژنتیکی، محیطی، اجتماعی و سازوکارهای تنظیم اشتها و مصرف انرژی در این بیماری نقش دارند.

نمایه توده بدنی ابزار مفیدی برای غربالگری در سطح جمعیت است، اما ارزیابی کامل خطر و وضعیت سلامت فرد نیازمند اطلاعات بیشتری درباره ترکیب بدن، توزیع چربی و بیماری‌های همراه است.

در پرستاری، برخورد محترمانه و بدون انگ‌زنی با بیمار اهمیت دارد. برنامه مراقبت باید بر بهبود سلامت و عملکرد، کاهش خطر عوارض و اهداف واقعی و موردتوافق بیمار متمرکز باشد.

تحول درمان چاقی و ضرورت مطالعه منابع جدید

یکی از حوزه‌هایی که از زمان انتشار ویرایش ۲۰۲۲ تغییرات قابل‌توجهی داشته، درمان دارویی چاقی است. داروهای مبتنی بر مسیر گیرنده GLP-1 و درمان‌های جدیدتر، گزینه‌های درمانی را برای برخی بیماران گسترش داده‌اند.

بااین‌حال، انتخاب دارو به معیارهای واجد شرایط بودن، بیماری‌های همراه، عوارض احتمالی و شرایط اختصاصی بیمار وابسته است.

ازاین‌رو، کتاب برای شناخت مبانی بیماری و اصول مراقبت مناسب است، اما در بررسی داروها و دستورالعمل‌های جدید درمان چاقی باید از منابع به‌روز استفاده شود.

ارزیابی کبد و تفسیر صحیح آزمایش‌ها

یکی از مهم‌ترین موضوعات آموزشی این جلد، تفاوت میان آسیب سلول‌های کبدی، اختلال جریان صفرا و کاهش عملکرد سنتزی کبد است.

برای مثال، افزایش ALT و AST ممکن است نشانه آسیب سلول‌های کبدی باشد، اما به‌تنهایی شدت نارسایی کبد را تعیین نمی‌کند. در مقابل، بررسی شاخص‌هایی مانند INR و آلبومین می‌تواند در شرایط مناسب اطلاعاتی درباره عملکرد سنتزی کبد فراهم کند، هرچند این شاخص‌ها نیز تحت تأثیر عوامل دیگری قرار می‌گیرند.

شناخت این تمایزها به پرستار کمک می‌کند نتایج آزمایشگاهی را در ارتباط با علائم و وضعیت عمومی بیمار تفسیر کند.

سیروز و مدیریت عوارض چنددستگاهی

سیروز از بیماری‌هایی است که پیامدهای آن می‌توانند فراتر از کبد گسترش یابند. پرفشاری ورید باب، آسیت، خون‌ریزی گوارشی، انسفالوپاتی کبدی و اختلال عملکرد کلیه از مشکلات مهم بیماران مبتلا به بیماری پیشرفته کبد هستند.

در مراقبت پرستاری، پایش وضعیت هوشیاری، تعادل مایعات، علائم خون‌ریزی، وضعیت تغذیه و تغییرات بالینی اهمیت دارد.

یکی از نکات ارزشمند این مبحث، ضرورت شناخت عوارض مرتبط با یکدیگر است. برای مثال، عفونت یا خون‌ریزی گوارشی می‌تواند در بعضی بیماران زمینه تشدید انسفالوپاتی کبدی را فراهم کند.

انسفالوپاتی کبدی و اهمیت ارزیابی شناختی

تغییر وضعیت ذهنی در بیمار مبتلا به سیروز ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد. انسفالوپاتی کبدی یکی از علل مهم است، اما سایر مشکلات مانند عفونت، اختلالات الکترولیتی و عوارض دارویی نیز باید در نظر گرفته شوند.

از نظر پرستاری، ارزیابی روند تغییرات شناختی و سطح هوشیاری اهمیت ویژه‌ای دارد. مقایسه وضعیت کنونی بیمار با عملکرد معمول او می‌تواند به شناسایی زودهنگام تغییرات کمک کند.

این مبحث نشان می‌دهد که مراقبت از بیمار مبتلا به بیماری کبدی نیازمند توجه به دستگاه عصبی و سایر عملکردهای بدن نیز هست.

بیماری‌های صفراوی و تشخیص وضعیت‌های اورژانسی

سنگ کیسه صفرا، کوله‌سیستیت و انسداد مجاری صفراوی از مشکلات مهم این حوزه هستند.

شناخت تفاوت میان درد صفراوی بدون عارضه و وضعیت‌هایی مانند کلانژیت حاد اهمیت دارد؛ زیرا اختلالات عفونی همراه با انسداد مجاری صفراوی ممکن است به سپسیس و ناپایداری همودینامیک منجر شوند.

در مراقبت پرستاری، توجه به تب، درد شکم، زردی، علائم حیاتی و تغییر سطح هوشیاری اهمیت دارد.

این فصل از نظر بالینی برای کارکنان بخش‌های جراحی، گوارش و اورژانس کاربرد زیادی دارد.

اختلالات تیروئید و تفسیر تظاهرات سیستمیک

هورمون‌های تیروئید بر سوخت‌وساز و عملکرد دستگاه‌های مختلف تأثیر دارند؛ بنابراین کم‌کاری و پرکاری تیروئید ممکن است با مجموعه متنوعی از علائم همراه باشند.

در ارزیابی بیمار، شناخت ارتباط میان تغییرات وزن، ضربان قلب، تحمل گرما یا سرما، وضعیت خواب و سایر علائم اهمیت دارد.

همچنین باید توجه داشت که برخی علائم این اختلالات غیراختصاصی هستند و تشخیص قطعی به بررسی بالینی و آزمایشگاهی نیاز دارد.

پرستار در آموزش مصرف دارو، پایش پاسخ به درمان و شناسایی نشانه‌های وضعیت‌های شدید نقش دارد.

اختلالات فوق‌کلیه و وضعیت‌های تهدیدکننده حیات

نارسایی فوق‌کلیه و افزایش نامناسب فعالیت هورمونی این غده از موضوعات مهم پرستاری غدد هستند.

در بحران آدرنال، افت شدید فشار خون و اختلالات متابولیکی می‌توانند به وضعیتی خطرناک منجر شوند. شناخت نشانه‌های احتمالی و ضرورت اقدام فوری اهمیت اساسی دارد.

این مبحث همچنین به دانشجو نشان می‌دهد که تغییرات هورمونی می‌توانند پیامدهای همودینامیک و الکترولیتی قابل‌توجهی ایجاد کنند.

دیابت؛ نمونه مهم مراقبت مزمن و فردمحور

دیابت یکی از گسترده‌ترین حوزه‌های مراقبت بلندمدت است. مدیریت موفق آن به ترکیبی از درمان دارویی، پایش قند خون، آموزش و حمایت از بیمار وابسته است.

یکی از نقاط قوت موضوعی این فصل، ارتباط دادن کنترل قند خون به پیشگیری از عوارض و حفظ کیفیت زندگی است.

هدف‌های درمانی باید با توجه به نوع دیابت، خطر هیپوگلیسمی، بیماری‌های همراه و شرایط فردی تعیین شوند. یک هدف ثابت و یکسان برای تمام بیماران مناسب نیست.

ایمنی انسولین و پیشگیری از خطاهای دارویی

انسولین از داروهایی است که خطا در نوع، مقدار یا زمان مصرف آن می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

در مراقبت پرستاری، شناخت تفاوت انواع انسولین، بررسی دستور درمانی، پایش قند خون و توجه به وضعیت تغذیه بیمار اهمیت دارد.

یکی از نکات مهم، هماهنگی میان زمان تجویز انسولین و دریافت غذا بر اساس نوع درمان است.

آموزش صحیح بیمار و بررسی توانایی او در اجرای برنامه دارویی، بخش مهمی از پیشگیری از عوارض محسوب می‌شود.

کتواسیدوز دیابتی و وضعیت هیپراسمولار

کتواسیدوز دیابتی و وضعیت هیپراسمولار هیپرگلیسمیک از مهم‌ترین عوارض حاد دیابت هستند. این شرایط ممکن است با کم‌آبی شدید، اختلالات الکترولیتی و تغییر وضعیت هوشیاری همراه شوند.

در مراقبت پرستاری، پایش وضعیت گردش خون، تعادل مایعات، قند خون، پتاسیم و پاسخ به درمان اهمیت دارد.

همچنین باید توجه داشت که کتواسیدوز دیابتی در بعضی شرایط می‌تواند بدون افزایش بسیار شدید قند خون نیز رخ دهد؛ بنابراین ارزیابی آن نباید فقط به یک مقدار گلوکز متکی باشد.

عوارض مزمن دیابت و ارتباط با سایر مجلدات برونر

دیابت می‌تواند با آسیب کلیه، شبکیه، اعصاب محیطی و دستگاه قلبی‌عروقی همراه باشد.

یکی از ویژگی‌های آموزشی مجموعه برونر و سودارث، امکان ارتباط دادن مباحث دیابت به بخش‌های قلب و عروق، کلیه و اعصاب است.

این ارتباط برای پرستار اهمیت دارد؛ زیرا ارزیابی بیمار مبتلا به دیابت باید فراتر از کنترل قند خون باشد و به خطرهای قلبی‌عروقی، عملکرد کلیه، سلامت پا و سایر پیامدهای بیماری نیز توجه کند.

پای دیابتی و نقش پیشگیری

زخم پای دیابتی ممکن است در ارتباط با نوروپاتی، اختلال خون‌رسانی و عوامل مکانیکی ایجاد شود.

در مراقبت پرستاری، آموزش بررسی روزانه پاها، توجه به کفش مناسب، شناسایی تغییرات پوستی و ارجاع زودهنگام برای بررسی زخم اهمیت دارد.

همچنین در بیمار دارای زخم، تنها مراقبت موضعی کافی نیست و بررسی عفونت، خون‌رسانی و وضعیت عمومی بیمار نیز ضرورت دارد.

آموزش بیمار و پایبندی به برنامه درمان

بسیاری از بیماری‌های مطرح‌شده در این جلد، ماهیتی مزمن دارند و مراقبت آن‌ها به مشارکت بیمار وابسته است.

آموزش مؤثر باید متناسب با سواد سلامت، شرایط اجتماعی، توانایی مالی، ترجیحات فردی و محدودیت‌های بیمار باشد.

در مراقبت پرستاری، هدف تنها انتقال اطلاعات نیست؛ بلکه باید اطمینان حاصل شود که بیمار توانایی استفاده از آموزش‌ها را در زندگی روزمره دارد.

این رویکرد در دیابت، چاقی و بیماری‌های مزمن کبدی اهمیت ویژه‌ای دارد.

مقایسه با منابع تخصصی غدد و گوارش

برونر و سودارث یک مرجع جامع پرستاری داخلی و جراحی است که موضوعات متابولیک و غدد را در ارتباط با ارزیابی و مراقبت بیمار بررسی می‌کند.

در مقابل، منابع تخصصی غدد درون‌ریز معمولاً به سازوکارهای هورمونی، تشخیص افتراقی و درمان‌های پیشرفته با جزئیات بیشتری می‌پردازند. منابع تخصصی کبد و گوارش نیز ممکن است به روش‌های تشخیصی و درمانی بیماری‌های صفراوی و کبدی با عمق بیشتری توجه کنند.

بنابراین جلد دهم برای آموزش دانشگاهی، شناخت مبانی و مرور مراقبت پرستاری مناسب است، اما در تصمیم‌گیری‌های درمانی پیچیده باید از منابع تخصصی و راهنماهای جدید استفاده شود.

نقاط قوت کتاب

از مهم‌ترین نقاط قوت این جلد می‌توان به پوشش پنج حوزه مرتبط، سازمان‌دهی منظم مطالب و ارتباط دادن بیماری‌های متابولیک به نیازهای واقعی مراقبت پرستاری اشاره کرد.

بررسی چاقی، سیروز، بیماری‌های صفراوی، اختلالات هورمونی و دیابت در کنار یکدیگر، امکان شناخت ارتباط میان بیماری‌های چنددستگاهی را فراهم می‌کند.

همچنین تأکید بر ارزیابی، پایش عوارض، آموزش بیمار و خودمراقبتی، از جنبه‌های کاربردی این بخش برای دانشجویان و پرستاران است.

محدودیت‌ها و ضرورت به‌روزرسانی

مهم‌ترین محدودیت منبع ۲۰۲۲ در این حوزه، سرعت تحول دانش درمانی است. از زمان انتشار این ویرایش، طبقه‌بندی بیماری کبد چرب متابولیک، درمان‌های چاقی و دیابت و بخشی از راهنماهای بیماری‌های کبدی و غدد درون‌ریز تغییر کرده‌اند.

بنابراین اطلاعات مربوط به انتخاب دارو، معیارهای تشخیصی و اهداف درمانی باید با دستورالعمل‌های معتبر جدید تطبیق داده شوند.

همچنین مراقبت از وضعیت‌هایی مانند کتواسیدوز دیابتی، بحران آدرنال و کلانژیت شدید نیازمند رعایت پروتکل‌های به‌روز و آموزش عملی است.

جمع‌بندی و ارزیابی نهایی

کتاب پرستاری داخلی و جراحی برونر و سودارث ۲۰۲۲؛ چاقی، کبد، غدد، دیابت و مجاری صفراوی، جلد دهم منبعی دانشگاهی برای مطالعه مبانی عملکرد متابولیک و غدد درون‌ریز و مراقبت از بیماران مبتلا به اختلالات این حوزه است.

ساختار پنج‌فصلی، پوشش بیماری‌های شایع و مهم و تأکید بر ارتباط میان پاتوفیزیولوژی، علائم بالینی و مراقبت پرستاری، از ارزش‌های اصلی این جلد محسوب می‌شوند.

این کتاب برای دانشجویان پرستاری، پرستاران بخش‌های داخلی و غدد، کارکنان مراکز دیابت و داوطلبان آزمون‌های مرتبط با پرستاری که به دنبال تقویت دانش علمی و بالینی خود هستند، منبعی مناسب است.