The Power

معرفی کتاب The Power اثر Naomi Alderman

کتاب The Power اثر نائومی آلدِرمن، رمانی علمی‌تخیلی و گمانه‌زن است که با یک تغییر زیستی ساده، ساختار قدرت در جهان را زیرورو می‌کند: دختران نوجوان ناگهان توانایی تولید شوک الکتریکی از بدن خود را به دست می‌آورند و می‌توانند این قابلیت نهفته را در زنان بزرگسال نیز فعال کنند. قدرتی که در ابتدا وسیله دفاع و رهایی به نظر می‌رسد، به‌تدریج بر خانواده، سیاست، دین، جرم، رسانه و مناسبات اجتماعی اثر می‌گذارد.

آلدِرمن از این فرض علمی‌تخیلی برای ساختن داستانی صرفاً درباره «قوی‌تر شدن زنان» استفاده نمی‌کند. مسئله اصلی کتاب خود قدرت است: زمانی که یک گروه امکان بیشتری برای اعمال خشونت پیدا می‌کند، آیا صرف تغییر هویت صاحبان قدرت باعث تغییر ماهیت سلطه می‌شود؟

جهانی که برتری فیزیکی در آن تغییر می‌کند

منشأ توانایی تازه در اندامی به نام skein قرار دارد که امکان ایجاد جریان الکتریکی را فراهم می‌کند. این تغییر زیستی در مدت کوتاهی یکی از بدیهی‌ترین فرض‌های تاریخی درباره تفاوت قدرت جسمانی زنان و مردان را جابه‌جا می‌کند.

رمان سپس پیامدهای این تغییر را در سطوح مختلف دنبال می‌کند. روابط فردی دگرگون می‌شوند، پلیس و دولت‌ها ناچار به واکنش‌اند، گروه‌های دینی روایت تازه‌ای از قدرت ارائه می‌کنند و رسانه‌ها تلاش می‌کنند جهانی را توضیح دهند که قواعد قدیمی آن دیگر قابل اتکا نیستند.

چهار شخصیت اصلی The Power

داستان عمدتاً از طریق چهار شخصیت دنبال می‌شود. Roxy دختر خانواده‌ای جنایتکار در لندن است و قدرت جسمانی تازه می‌تواند جایگاه او را در محیطی که پیش‌تر مردانه تعریف شده بود تغییر دهد. Allie نوجوانی آمریکایی با گذشته‌ای آسیب‌زا است که هویت تازه‌ای برای خود می‌سازد و به تدریج وارد حوزه دین و رهبری می‌شود.

Margot Cleary-Lopez سیاستمداری آمریکایی است که باید هم به‌عنوان یک مقام عمومی و هم به‌عنوان مادر با ظهور این توانایی تازه روبه‌رو شود. Tunde نیز جوانی نیجریه‌ای است که به‌عنوان خبرنگار، گسترش این پدیده و پیامدهای اجتماعی آن را در نقاط مختلف جهان ثبت می‌کند.

این چهار مسیر به کتاب اجازه می‌دهند قدرت را فقط در یک حوزه بررسی نکند. جرم، سیاست، دین و رسانه هرکدام نمونه‌ای متفاوت از نحوه شکل‌گیری و مشروعیت‌یافتن قدرت ارائه می‌کنند.

قدرت بدنی و تغییر نظم اجتماعی

The Power آزمایشی فکری درباره رابطه میان بدن و ساختارهای اجتماعی است. آلدِرمن می‌پرسد اگر توانایی ایجاد آسیب فیزیکی به شکل گسترده‌ای از یک جنسیت به جنسیتی دیگر منتقل شود، چه بخش‌هایی از رفتار اجتماعی، قانون، ترس و امنیت تغییر خواهند کرد.

رمان در عین حال از این فرض فاصله می‌گیرد که گروهی که سابقه کمتری در داشتن قدرت داشته، الزاماً هنگام دستیابی به آن اخلاقی‌تر رفتار خواهد کرد. آزادی از سلطه و امکان اعمال سلطه دو موضوع جداگانه‌اند و کتاب به‌تدریج تفاوت میان آن‌ها را برجسته می‌کند.

دین و شکل‌گیری روایت تازه از قدرت

خط داستانی Allie به نقش دین و روایت در مشروعیت‌بخشیدن به قدرت می‌پردازد. ظهور توانایی تازه فقط بدن انسان‌ها را تغییر نمی‌دهد؛ داستان‌هایی که درباره منشأ و معنای آن گفته می‌شوند نیز تغییر می‌کنند.

آلدِرمن نشان می‌دهد که نهادهای قدرت صرفاً بر توانایی جسمانی بنا نمی‌شوند. زبان، اسطوره، ایمان و توانایی تعریف‌کردن واقعیت برای دیگران نیز می‌توانند به همان اندازه تعیین‌کننده باشند.

رسانه و مشاهده انقلاب اجتماعی

Tunde این تحول را از زاویه رسانه و خبرنگاری دنبال می‌کند. دوربین او باعث می‌شود خواننده پیامدهای قدرت را در نقاط مختلف جهان ببیند و هم‌زمان درباره کسی که تاریخ را ثبت و روایت می‌کند پرسش‌هایی شکل بگیرد.

از طریق این خط داستانی، کتاب به تفاوت میان تجربه یک رویداد و تصویری که رسانه از آن می‌سازد توجه می‌کند. آنچه به‌عنوان انقلاب، رهایی یا خشونت توصیف می‌شود، تا حدی به جایگاه فردی بستگی دارد که آن را روایت می‌کند.

ساختار «کتاب درون کتاب»

The Power با یک قاب روایی متفاوت ساخته شده است. داستان اصلی به‌صورت متنی تاریخی معرفی می‌شود که هزاران سال پس از رویدادهای آن دوره نوشته شده و مکاتباتی در ابتدا و انتهای اثر، برداشت خواننده از روایت را تغییر می‌دهند.

این ساختار باعث می‌شود کتاب فقط درباره جابه‌جایی قدرت در زمان حال خیالی خود نباشد؛ درباره این مسئله نیز باشد که تاریخ را چه کسی می‌نویسد و فرض‌های فرهنگی نسل‌های بعد چگونه بر تفسیر گذشته اثر می‌گذارند.

آیا The Power یک رمان پادآرمان‌شهری است؟

کتاب عناصر علمی‌تخیلی، پادآرمان‌شهری، تریلر و طنز اجتماعی را ترکیب می‌کند. داستان از جهانی بسیار شبیه زمان معاصر آغاز می‌شود و سپس پیامدهای یک تغییر زیستی را مرحله‌به‌مرحله گسترش می‌دهد.

به همین دلیل اثر را می‌توان بیش از یک پادآرمان‌شهر ثابت، روایتی درباره فرایند شکل‌گیری نظم تازه دانست؛ خواننده شاهد تبدیل یک قابلیت فردی به نیرویی اجتماعی و نهادی است.

درباره Naomi Alderman

نائومی آلدِرمن نویسنده بریتانیایی و خالق آثاری مانند Disobedience، The Lessons، The Liars' Gospel و The Future است. او علاوه بر رمان‌نویسی در حوزه بازی‌های تعاملی و رسانه نیز فعالیت داشته و از سازندگان پروژه Zombies, Run! بوده است.

The Power شناخته‌شده‌ترین اثر اوست و در سال ۲۰۱۷ جایزه Women's Prize for Fiction را دریافت کرد. آلدِرمن خود این رمان را اثری درباره ماهیت قدرت و تأثیر آن بر افرادی می‌داند که امکان اعمال آن را به دست می‌آورند.

بررسی کتاب The Power

The Power با یک وارونگی ساده آغاز می‌شود، اما ارزش آن در خود وارونگی نیست. اگر کتاب فقط جهانی را نشان می‌داد که در آن زنان به جای مردان قدرتمندترند، خیلی زود به یک تمثیل یک‌خطی تبدیل می‌شد. آلدِرمن به جای آن، تمرکز را از «چه کسی قدرت دارد؟» به «قدرت با انسان چه می‌کند؟» منتقل می‌کند.

رمان ابتدا امکان دفاع و رهایی را نشان می‌دهد. شخصیت‌هایی که پیش‌تر در معرض خشونت بوده‌اند اکنون می‌توانند از خود محافظت کنند. اما با گسترش قدرت، تفاوت میان دفاع، انتقام، سلطه و خشونت سازمان‌یافته کمتر روشن می‌شود. این تغییر تدریجی مهم‌ترین بخش استدلال داستان است.

انتخاب چند شخصیت در کشورهای مختلف نیز به اثر امکان می‌دهد یک پاسخ واحد ارائه نکند. قدرت برای Roxy با جرم، برای Allie با دین، برای Margot با سیاست و برای Tunde با رسانه و امنیت شخصی پیوند می‌خورد. حاصل، تصویری چندلایه‌تر از جابه‌جایی قدرت است.

امضای اثر

وارونه‌کردن برتری جسمانی برای بررسی اینکه قدرت چگونه سلطه را بازتولید می‌کند.

نقاط قوت کتاب

• فرض مرکزی ساده اما بسیار مولد برای بررسی قدرت و جنسیت
• روایت چندشخصیتی با زاویه‌های اجتماعی متفاوت
• حرکت تدریجی از رهایی فردی به شکل‌گیری ساختارهای تازه سلطه
• استفاده مؤثر از دین، سیاست، رسانه و جرم برای گسترش ایده مرکزی
• قاب روایی هوشمندانه درباره تاریخ‌نویسی و پیش‌فرض‌های فرهنگی
• ترکیب رمان ایده‌محور با ریتم تریلر و تعلیق

محدودیت‌های کتاب

• برخی شخصیت‌ها در بخش‌هایی بیشتر حامل ایده‌های اجتماعی‌اند تا شخصیت‌هایی با عمق روان‌شناختی یکسان.
• گسترش جهانی داستان باعث می‌شود بعضی کشورها و تحولات سیاسی با فشردگی و ساده‌سازی بیشتری تصویر شوند.
• نیمه دوم نسبت به آغاز کتاب خشونت بسیار بیشتری دارد و برای همه مخاطبان مناسب نیست.
• وارونگی جنسیتی آگاهانه اغراق‌آمیز است و نباید آن را مدل جامعه‌شناختی مستقیم یا پیش‌بینی واقع‌گرایانه تلقی کرد.
• بعضی تحولات بزرگ اجتماعی با سرعتی رخ می‌دهند که بیشتر در خدمت آزمایش فکری رمان است تا بازسازی دقیق تغییر اجتماعی.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

• خوانندگان علمی‌تخیلی گمانه‌زن و پادآرمان‌شهری
• مخاطبان علاقه‌مند به داستان‌هایی درباره قدرت، جنسیت و خشونت
• خوانندگان رمان‌های ایده‌محور و اجتماعی
• کسانی که از روایت‌های چندشخصیتی و چندکشوری استقبال می‌کنند
• علاقه‌مندان به آثاری که ساختارهای اجتماعی آشنا را از طریق یک فرض علمی‌تخیلی وارونه می‌کنند

این کتاب برای چه کسانی مناسب نیست؟

The Power برای مخاطبی که از خشونت جسمانی، خشونت جنسی، سوءاستفاده، جنگ و روابط قدرت آزاردهنده اجتناب می‌کند کتاب سبکی نیست. همچنین خواننده‌ای که از علمی‌تخیلی انتظار توضیحات علمی مفصل درباره سازوکار فناوری یا زیست‌شناسی دارد، باید بداند تمرکز اثر بیشتر اجتماعی و فلسفی است.

جایگاه کتاب در میان آثار هم‌موضوع

The Power در سنت علمی‌تخیلی اجتماعی قرار می‌گیرد؛ آثاری که با تغییر یک متغیر در جهان، ساختارهای عادی جامعه را قابل‌مشاهده‌تر می‌کنند. قدرت الکتریکی زنان در اینجا بیش از آنکه موضوع علمی مستقلی باشد، ابزاری برای بررسی رابطه میان توانایی اعمال خشونت و شکل‌گیری اقتدار است.

در مقایسه با پادآرمان‌شهرهایی که نظام سرکوبگر از ابتدا تثبیت شده است، The Power فرایند تغییر را به تصویر می‌کشد. خواننده ابتدا ظهور توانایی، سپس واکنش مردم و نهادها و در ادامه پیامدهای تثبیت قدرت تازه را مشاهده می‌کند. همین مسیر تحول یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های ساختاری اثر است.

نگاه شناسنامه

ارزش The Power در پاسخ ساده‌ای مانند «اگر زنان قدرتمندتر بودند جهان بهتر یا بدتر می‌شد» نیست؛ رمان اساساً چنین پاسخ ساده‌ای را زیر سؤال می‌برد. آلدِرمن قدرت را نیرویی می‌بیند که می‌تواند ابتدا امکان دفاع و آزادی ایجاد کند و سپس در صورت نهادینه‌شدن به ابزار سلطه تبدیل شود. گستردگی جهان داستان گاهی به ساده‌سازی منجر می‌شود، اما همین آزمایش فکری جسورانه کتاب را به یکی از آثار شاخص علمی‌تخیلی اجتماعی معاصر تبدیل کرده است.