Five Feet Apart

معرفی کتاب Five Feet Apart اثر Rachael Lippincott

کتاب Five Feet Apart اثر ریچل لیپینکات، رمانی عاشقانه برای مخاطب نوجوان است که رابطه دو نوجوان مبتلا به cystic fibrosis یا فیبروز کیستیک را در محیط بیمارستان دنبال می‌کند. Stella Grant بیشتر زندگی خود را با برنامه دقیق درمان، داروها و مراقبت از سلامت ریه‌هایش گذرانده است؛ در مقابل، Will Newman از محدودیت‌های بیمارستان و درمان‌های مداوم خسته شده و بیش از هر چیز آرزوی آزادی دارد.

مشکل رابطه آن‌ها فقط بیماری نیست. افراد مبتلا به فیبروز کیستیک ممکن است میکروب‌هایی را به یکدیگر منتقل کنند که برای وضعیت ریوی‌شان خطرناک است. همین خطر باعث می‌شود نزدیکی فیزیکی، لمس و حتی فاصله میان دو نفر در داستان به مسئله‌ای جدی تبدیل شود.

Stella Grant؛ زندگی بر اساس کنترل

Stella شخصیت منظمی است که بخش بزرگی از زندگی‌اش را با کنترل درمان، زمان‌بندی داروها و رعایت قواعد بیمارستان مدیریت می‌کند. وضعیت ریه‌های او و احتمال پیوند باعث شده کوچک‌ترین عفونت تازه بتواند پیامدهای جدی داشته باشد.

کنترل برای Stella فقط ویژگی شخصیتی نیست؛ روشی برای مواجهه با جهانی است که بسیاری از بخش‌های آن از اختیارش خارج شده‌اند. او نمی‌تواند بیماری را حذف کند، اما می‌تواند درمان‌ها، زمان و تصمیم‌های روزانه خود را مدیریت کند.

Will Newman؛ مقاومت در برابر زندگی بیمارستانی

Will نگاه متفاوتی دارد. او نیز با فیبروز کیستیک زندگی می‌کند، اما از سال‌ها درمان و محیط بیمارستان خسته شده است و تمایل کمتری به نظم سخت‌گیرانه Stella دارد.

او در یک کارآزمایی درمانی شرکت دارد، اما بیش از برنامه پزشکی به زمانی فکر می‌کند که بتواند از بیمارستان بیرون برود و جهان را تجربه کند. همین تفاوت میان نیاز Stella به کنترل و میل Will به آزادی، از ابتدا کشش و تعارض میان آن‌ها را شکل می‌دهد.

چرا Stella و Will نمی‌توانند به یکدیگر نزدیک شوند؟

در جهان داستان، خطر cross-infection یا انتقال میکروب میان افراد مبتلا به CF دلیل اصلی محدودیت تماس است. افراد مبتلا ممکن است حامل باکتری‌هایی باشند که برای فرد دیگر خطرناک‌اند و وضعیت ریه او را وخیم‌تر کنند.

بنابراین رابطه Stella و Will از همان ابتدا با پارادوکسی روبه‌روست: آن‌ها از معدود افرادی هستند که می‌توانند تجربه زندگی با این بیماری را واقعاً درک کنند، اما همان بیماری مانع نزدیک‌شدن فیزیکی آن‌ها می‌شود.

معنای عنوان Five Feet Apart

قاعده پزشکی‌ای که داستان از آن آغاز می‌شود فاصله شش فوتی میان افراد مبتلا به فیبروز کیستیک است. عنوان Five Feet Apart از تصمیم شخصیت‌ها برای پس‌گرفتن یک فوت از این فاصله می‌آید؛ حرکتی که برای آن‌ها معنای عاطفی و نمادین دارد.

این تفاوت بسیار مهم است: پنج فوت فاصله در کتاب توصیه پزشکی نیست. عنوان به مقاومت شخصیت‌ها در برابر بخشی از محدودیت‌هایی اشاره دارد که بیماری به زندگی آن‌ها تحمیل کرده است.

عشق بدون امکان لمس

ایده مرکزی کتاب از محدودکردن یکی از بدیهی‌ترین ابزارهای رابطه عاشقانه شکل می‌گیرد: تماس فیزیکی. Stella و Will می‌توانند حرف بزنند، یکدیگر را ببینند و احساساتشان را به اشتراک بگذارند، اما نزدیک‌شدن ممکن است برای هر دو هزینه‌ای بسیار جدی داشته باشد.

همین محدودیت باعث می‌شود فاصله در رمان فقط یک عدد نباشد. راهرو، اتاق بیمارستان، استخر، ماسک و حتی یک چوب بلند برای اندازه‌گیری فاصله می‌توانند معنای عاطفی پیدا کنند.

بیماری مزمن و نوجوانی

Five Feet Apart فقط درباره یک رابطه عاشقانه ممنوع نیست. Stella و Will نوجوانانی هستند که هم‌زمان با پرسش‌های معمول این دوره مانند استقلال، عشق و آینده، باید با درمان‌های روزانه و احتمال وخامت بیماری نیز زندگی کنند.

کتاب از این تضاد استفاده می‌کند تا نشان دهد بیماری مزمن چگونه می‌تواند تصمیم‌هایی را که برای بسیاری از نوجوانان عادی هستند به انتخاب‌هایی پزشکی و اخلاقی تبدیل کند.

درمان، پیوند و مسئله مسئولیت

برای Stella رعایت درمان ارتباط مستقیمی با حفظ سلامت و امکان پیوند ریه دارد. او نسبت به داروها و برنامه درمانی حساس است و وقتی با Will روبه‌رو می‌شود، بی‌توجهی او به بخشی از درمان‌ها را نیز به چالش می‌کشد.

این تفاوت دیدگاه، یکی از تعارض‌های مهم کتاب را ایجاد می‌کند: اینکه فرد تا چه اندازه مسئول حفظ زندگی خود است و چه زمانی فشار دائمی برای زنده‌ماندن می‌تواند به خستگی و مقاومت منجر شود.

دو زاویه دید

رمان از زاویه دید اول‌شخص Stella و Will روایت می‌شود. این ساختار اجازه می‌دهد خواننده یک رابطه را از دو سوی متفاوت ببیند و تفاوت نگرش آن‌ها به بیماری، درمان، خانواده و آینده را مستقیم تجربه کند.

زاویه دید دوگانه به‌ویژه برای Will اهمیت دارد، زیرا رمان نسبت به فیلمنامه اولیه فرصت بیشتری برای گسترش جهان درونی و انگیزه‌های او ایجاد می‌کند.

دوستی و زندگی در بیمارستان

در کنار رابطه اصلی، کتاب به دوستی میان نوجوانانی می‌پردازد که بخش بزرگی از زندگی خود را در بیمارستان سپری کرده‌اند. این روابط امکان ایجاد نوعی جامعه کوچک را فراهم می‌کنند؛ افرادی که بدون توضیح طولانی بسیاری از دشواری‌های یکدیگر را می‌فهمند.

در عین حال همین نزدیکی عاطفی با محدودیت‌های پزشکی تناقض دارد. کسی که تجربه بیماری را بهتر از همه می‌فهمد ممکن است همان کسی باشد که از نظر فیزیکی باید از او فاصله گرفت.

مرز میان واقعیت پزشکی و داستان عاشقانه

Five Feet Apart از واقعیت‌های مربوط به درمان و خطر cross-infection در فیبروز کیستیک الهام گرفته است، اما همچنان یک رمان عاشقانه داستانی است. بخشی از موقعیت‌ها برای ایجاد درام و کشش عاطفی ساخته یا تشدید شده‌اند.

بنابراین کتاب می‌تواند مخاطب را با برخی تجربه‌های زندگی با CF آشنا کند، اما منبع آموزشی پزشکی نیست و تصمیم‌های Stella و Will نباید به‌عنوان توصیه درمانی تلقی شوند.

رابطه کتاب و فیلم Five Feet Apart

ماجرای Five Feet Apart ابتدا در قالب فیلمنامه توسط Mikki Daughtry و Tobias Iaconis شکل گرفت. Rachael Lippincott براساس همان داستان، رمان را نوشت و شخصیت‌ها و روایت را برای قالب ادبی گسترش داد.

کتاب در نوامبر 2018 منتشر شد و فیلم در سال 2019 به نمایش درآمد. بنابراین از نظر تاریخ انتشار، رمان زودتر در اختیار مخاطبان قرار گرفت، اما منشأ داستان فیلمنامه فیلم بوده است.

سطح و مخاطب کتاب

ناشر Five Feet Apart را در رده Young Adult منتشر کرده و آن را برای خوانندگان پایه هفتم به بالا معرفی می‌کند. زبان کتاب ساده و روایت سریع است و پیچیدگی اصلی بیش از زبان، از موضوعات عاطفی و پزشکی داستان می‌آید.

بیماری شدید، بستری‌شدن، خطر مرگ، سوگ و تصمیم‌های پرخطر بخش مهمی از داستان‌اند. بنابراین با وجود مخاطب نوجوان، فضای کتاب در بخش‌هایی از نظر عاطفی سنگین است.

درباره Rachael Lippincott

ریچل لیپینکات نویسنده آمریکایی ادبیات نوجوان است و در رشته English Writing از University of Pittsburgh فارغ‌التحصیل شده است. Five Feet Apart نخستین رمان او بود و موفقیت گسترده آن نام او را در ادبیات Young Adult مطرح کرد.

او بعدها آثاری مانند The Lucky List، She Gets the Girl، Pride and Prejudice and Pittsburgh و All This Time را نیز منتشر کرد. روابط نوجوانان، فقدان، هویت و عشق از موضوعات تکرارشونده بخشی از آثار او هستند.

بررسی کتاب Five Feet Apart

Five Feet Apart بر ایده‌ای بسیار ساده اما از نظر عاطفی مؤثر بنا شده است: دو نفر بیش از هر کس دیگری تجربه یکدیگر را می‌فهمند، اما نزدیک‌شدنشان می‌تواند سلامت هر دو را به خطر بیندازد. رمان از همین تضاد برای تبدیل فاصله فیزیکی به مسئله‌ای درباره عشق، استقلال و اختیار استفاده می‌کند.

قوی‌ترین بخش کتاب تفاوت Stella و Will است. Stella با کنترل به بیماری پاسخ می‌دهد و Will با مقاومت. یکی می‌کوشد از هر امکان درمانی استفاده کند و دیگری از اینکه تمام زندگی‌اش به مجموعه‌ای از درمان‌ها تبدیل شده خسته است. همین تضاد باعث می‌شود رابطه آن‌ها فقط بر جذابیت عاشقانه تکیه نکند.

کتاب در عین حال آشکارا برای ایجاد واکنش عاطفی نوشته شده است. بیماری، عشق ممنوع، خطر مرگ و تصمیم‌های پرریسک کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و برخی لحظه‌ها بیش از واقع‌گرایی پزشکی به نیاز دراماتیک داستان خدمت می‌کنند. برای همین بهتر است اثر را romance نوجوان با زمینه پزشکی دانست، نه رمانی مستند درباره زندگی با فیبروز کیستیک.

امضای اثر

عاشقانه‌ای که فاصله فیزیکی را به ملموس‌ترین شکلِ محدودیت و اشتیاق تبدیل می‌کند.

نقاط قوت کتاب

• فرض داستانی روشن و از نظر عاطفی بسیار قابل‌فهم
• تضاد مؤثر میان شخصیت کنترل‌گر Stella و روحیه آزادی‌خواه Will
• استفاده هوشمندانه از فاصله فیزیکی به‌عنوان نماد محدودیت بیماری
• زاویه دید دوگانه و دسترسی مستقیم به ذهن هر دو شخصیت
• ریتم سریع و نثر مناسب مخاطب Young Adult
• طرح موضوع تنهایی و انزوای افراد مبتلا به بیماری مزمن
• پیوند مناسب میان romance و مسئله اختیار بر بدن و زندگی

محدودیت‌های کتاب

• برخی موقعیت‌ها برای افزایش اثر عاطفی و درام از واقع‌گرایی پزشکی فاصله می‌گیرند.
• داستان گاهی بیماری را بیش از حد در خدمت پیرنگ عاشقانه قرار می‌دهد.
• بعضی تعارض‌ها و تصمیم‌های پرخطر شخصیت‌ها برای خواننده‌ای که بر منطق پزشکی تمرکز دارد دشوارپذیر هستند.
• ساختار کلی برای خوانندگان آشنا با رمان‌های عاشقانه بیماری‌محور ممکن است قابل پیش‌بینی باشد.
• شدت عاطفی داستان در بخش‌هایی به melodrama نزدیک می‌شود و برای همه مخاطبان یکسان اثرگذار نیست.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

• طرفداران رمان‌های عاشقانه Young Adult
• خوانندگان علاقه‌مند به داستان‌های عاطفی درباره بیماری و محدودیت
• مخاطبان آثاری مانند The Fault in Our Stars
• کسانی که داستان‌های دو زاویه دید و شخصیت‌های متضاد را دوست دارند
• خوانندگانی که به موضوع عشق، فقدان، امید و استقلال نوجوانان علاقه دارند

این کتاب برای چه کسانی مناسب نیست؟

اگر مخاطب به دنبال بازنمایی کاملاً مستند و پزشکی از فیبروز کیستیک است، Five Feet Apart منبع مناسبی نیست. همچنین بیماری شدید، مرگ، سوگ، بستری‌شدن و موقعیت‌های عاطفی سنگین در داستان حضور دارند و ممکن است برای بعضی خوانندگان حساس دشوار باشند.

واقعیت پزشکی و مسئله پنج فوت

یکی از نکاتی که هنگام ارزیابی Five Feet Apart باید روشن بماند، تفاوت میان منطق داستان و توصیه پزشکی است. فاصله توصیه‌شده برای کاهش خطر انتقال عفونت میان افراد مبتلا به CF شش فوت است. Stella در داستان تصمیم می‌گیرد یک فوت از فاصله‌ای که بیماری از او گرفته «پس بگیرد» و به پنج فوت نزدیک شود.

از نظر ادبی، این تصمیم عنوان و نماد اصلی رمان را می‌سازد؛ از نظر پزشکی، رفتار ایمنی محسوب نمی‌شود. کتاب زمانی منصفانه‌تر خوانده می‌شود که این دو سطح از یکدیگر جدا نگه داشته شوند.

جایگاه کتاب در میان رمان‌های عاشقانه نوجوان

Five Feet Apart در شاخه‌ای از YA romance قرار می‌گیرد که عشق نوجوانانه را با بیماری جدی و امکان فقدان پیوند می‌دهد. ساختار آن از برخی الگوهای آشنای این ژانر استفاده می‌کند: دو شخصیت متفاوت، مانعی خارج از کنترل آن‌ها و رابطه‌ای که به دلیل محدودیت بیرونی شدت پیدا می‌کند.

ویژگی متمایز کتاب، ملموس‌بودن همان مانع است. فاصله میان Stella و Will را می‌توان اندازه گرفت و تقریباً در هر صحنه دید. همین ویژگی باعث می‌شود مسئله بیماری از پس‌زمینه خارج شود و در فضا و حرکت شخصیت‌ها حضور دائمی داشته باشد.

جایگاه کتاب نسبت به فیلم

برخلاف تصور معمول درباره اقتباس‌های ادبی، داستان Five Feet Apart ابتدا برای سینما شکل گرفت و رمان از روی فیلمنامه ساخته شد. این پیشینه در ریتم تصویری، صحنه‌های احساسی و حرکت سریع پیرنگ احساس می‌شود.

مزیت نسخه رمان، دسترسی مستقیم‌تر به افکار Stella و Will است. زاویه دید دوگانه اجازه می‌دهد انگیزه‌هایی که در فیلم باید از طریق بازی و تصویر نشان داده شوند، در کتاب با جزئیات بیشتری بیان شوند.

نگاه شناسنامه

Five Feet Apart بیش از آنکه درباره «عشق در برابر قانون پزشکی» باشد، درباره نوجوانانی است که می‌خواهند بخشی از اختیار زندگی‌شان را از بیماری پس بگیرند. کتاب در لحظاتی برای اثرگذاری عاطفی به اغراق و تصمیم‌های پزشکی پرخطر متوسل می‌شود و نباید بازنمایی کامل زندگی با CF تلقی شود؛ اما ایده فاصله، تضاد شخصیت‌ها و دوگانگی میان زنده‌ماندن و واقعاً زندگی‌کردن، هویت مشخصی به آن داده‌اند.