زنان تراجنسیتی

با افزایش شدت رقابت و کیفیت بازیکنان در رقابت‌های ورزشی، چالش‌های پیش رو نیز بیشتر شده است. موضوعی که اخیراً با افزایش روبه‌رو شده است شرکت زنان تراجنسیتی در رقابت ورزشی با زنان دیگر است. در رشته‌هایی، مانند فوتبال آمریکایی و استرالیایی این موارد زیاد دیده می‌شود. گزارش شده است که یک زن تراجنسیتی زن ولزی به نام کِلی مورگان بسیاری از رقبای زن خود را به اصطلاح جارو و از زمین بلند می‌کرد که در اصل پذیرفتنی نیست و با اصول رقابت عادلانه به دور خواهد بود. عملکرد ورزشی متأثر از دامنۀ وسیعی از فاکتورهای فیزیولوژیکی شامل نیروی عضله، ظرفیت توانی، ویژگی های آنتروپومتریک، ظرفیت قلبی _ عروقی و در‌نهایت فاکتورهای متابولیکی است. بسیاری از ویژگی‌های فیزیولوژیکی بین مردان و زنان بیولوژیکی (تفاوت‌های ژنتیکی و توسعۀ آندروژن[1] که از ویژگی‌های جنسی ثانویه هستند) متفاوت هستند که منجر به کسب مزایای عملکرد ورزشی در مردان بیولوژیکی نسبت به زنان می‌شود. بر اساس این تفاوت‌ها، رشته‌های ورزشی برحسب تفاوت جنسیتی، سن و وزن طبقه‌بندی شده‌اند؛ اما این تفکیک رشته‌ها بر اساس جنسیت بیولوژیکی در افراد تراجنسیتی صدق نمی‌کند. کمیتۀ بین‌المللی المپیک برای این دسته از افراد قوانینی را وضع کرده است که با توجه به داشتن آن شرایط (داشتن جنسیت زن و پایین بودن سطح هورمون تستوسترون به زیر 10 نانو مول در لیتر در یک سال قبل و حین رقابت) اجازۀ شرکت در رقابت‌های زنان را خواهند داشت. تفاوت‌های عملکرد ورزشی تا قبل از بلوغ، بین دختران و پسران بسیار ناچیز است؛ اما در مطالعه‌ای بر دختران و پسران 9 تا 17 سالۀ استرالیایی و یونانی، برتری پسران کاملاً مشهود بود. ویژگی‌های مردان شامل تودۀ عضلانی بزرگتر، بافت همبند محکم‌تر، ساختار اسکلتی بلندتر و بزرگتر، عملکرد قلبی _ عروقی و تنفسی بهتر، حجم خون و قلب بیشتر، غلظت هموگلوبین بالاتر، سطح مقطع بیشتر نای و هزینۀ اکسیژن تنفس کمتر، قدرت عضلانی بیشتر، تودۀ چربی کمتر و توزیع متفاوت تودۀ چربی، تودۀ بدون چربی که باعث افزایش نسبت وزن به قدرت و نسبت اندام فوقانی به تحتانی در رشته‌هایی می‌شود که این ویژگی‌ها تعیین‌کنندۀ موفقیت هستند.

 برتری عملکردی مردان نسبت به زنان در ورزش 

حدود 6500 ژن متفاوت بین زن و مرد وجود دارد و این تفاوت در عملکرد ورزشی را در طول دوران بلوغ به وجود می‌آورد. کمترین تفاوت در عملکرد حدود 11 تا 13 درصد در رشته‌های روئینگ، شنا و دوی سرعت دیده شد. رشته‌هایی، مانند تنیس و هندبال با میانگین 16 تا 22 درصد تفاوت در عملکرد  طبقه‌بندی شدند، در حالی‌که بیش از 50 درصد برتری در عملکرد مردان در رشته‌های هاکی و بیسبال مشاهده شد. دلیل اصلی این تفاوت بین زنان و مردان، قدرت بیشتر بالاتنۀ مردان نسبت به زنان توصیف شده است. گفتنی است که این یافته در مورد برتری عملکردی مردان نسبت به زنان در افراد تمرین‌نکرده نیز مشاهده شده است. به‌طورکلی سطح تستوسترون دوران بلوغ تعیین‌کنندۀ ویژگی‌های ثانویۀ جنسیتی مردان است که در‌نهایت منجر به موفقیت آن‌ها در رشته‌های ورزشی  گوناگون می‌شود. بر همین اساس، به دلیل برقراری عدالت و امنیت، رشته‌های ورزشی بر حسب جنسیت تفکیک شده‌اند. 

ویژگی‌های آنتروپومتریک (پیکرسنجی) 

در مطالعه‌ای در زنان تراجنسیتی قبل از مداخله، سطوح چگالی استخوانی، آمادگی جسمانی و ویتامین دی پایین بود. با این‌حال، زنان تراجنسیتی در طول حداقل 24 ماه سرکوب تستوسترون، تودۀ استخوانی را حفظ می‌کنند و حتی ممکن است میزان چگالی استخوانی در ستون فقرات کمری افزایش یاب. این ویژگی مثبت استروژن و تأثیر آن بر استخوان‌ها نسبت به تستوسترون است. با سرکوب تستوسترون در زنان تراجنسیتی و حفظ چگالی استخوانی، طول استخوان و و پهنای لگن تغییری نمی‌کند. در مردان به دلیل زاویه Q کمتر، خطر آسیب‌دیدگی زانوها کمتر خواهد بود. در زنان تراجنسیتی با سرکوب تستوسترون، اندازۀ عضلانی به سطوح زنانه بر نمی‌گردد. با‌این حال  با توجه به بیانیۀ کمیتۀ بین‌المللی المپیک مبنی بر رقابت عادلانه به‌عنوان هدف اصلی ورزشی، هرگونه مزیت باقیمانده در زنان تراجنسیتی نگرانی‌های آشکاری را در مورد رقابت عادلانه و ایمن در بسیاری از رشته‌ها ایجاد می‌کند که در آن تودۀ عضلانی، قدرت و توان، تعیین‌کننده اصلی عملکرد هستند. کاهش‌های مشاهده‌شده در تودۀ عضلانی، اندازه و قدرت در مقایسه با تفاوت‌های اساسی بین زن و مرد در این متغیرها بسیار ناچیز است؛ بنابراین در رشته‌هایی که این ویژگی‌ها از‌نظر رقابتی مهم هستند، نتایج عمده‌ای در زمینه عملکرد و ایمنی وجود دارد. این داده‌ها، با توجه به اولویت‌بندی اعلام‌شده، مانند انصاف و  عدالت به‌عنوان یک هدف مهم (برای کمیتۀ بین‌المللی المپیک)، تحقق انصاف و ایمنی فرض‌شده توسط معیارهای تعیین‌شده در سیاست‌های ورود وزشکاران در رقابت‌های ورزشی برحسب جنسیت را تضعیف می‌کند.

-----------------------------------------------

 [1] androgen-directed development

 

منابع

 Jon Pike .Safety, fairness, and inclusion: transgender athletes and the essence of Rugby. Journal of the Philosophy of Sport.2020

Emma N. Hilton1 · Tommy R. Lundberg. Transgender Women in the Female Category of Sport: Perspectives on Testosterone Suppression and Performance Advantage. Sports Medicine (2021) 51:199–214

Joanna Harper. et al. How does hormone transition in transgender women change body composition, muscle strength and haemoglobin? Systematic review with a focus on the implications for sport participation. Br J Sports Med. 2021;0:1–9

Ruetsche AG, Kneubuehl R, Birkhaeuser MH, Lippuner K. Cortical and trabecular bone mineral density in transsexuals after long-term cross-sex hormonal treatment: a cross-sectional study. Osteoporos Int. 2005;16(7):791–8 

Sandbakk Ø, Solli GS, Holmberg HC. Sex differences in worldrecord performance: the influence of sport discipline and competition duration. Int J Sports Physiol Perform. 2018;13(1):2–8